Witamy w Jerzwałdzie | Zobacz Gerswalde
Forum Wolnej Wypowiedzi

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Etymologia nazwy Jerzwałd i innych miejscowości
Autor Wiadomość
Ewingi 

Dołączył: 03 Lut 2010
Posty: 262
Skąd: Poznań
Wysłany: 2012-11-20, 21:05   Etymologia nazwy Jerzwałd i innych miejscowości

Ostatnio, podczas mojej wizyty w bibliotece UAM, dziwnym trafem zabrakło na półkach czytelni tomów monumentalnego wydania "Nazwy miejscowe Polski: historia, pochodzenie, zmiany" Kazimierza Rymuta (1935-2006). Ale od czego jest internet! Wszystkie, dotychczas wydane tomy (łącznie 6 do liter Ma) znajdują się pod adresem: http://rcin.org.pl/dlibra...&tab=1&lp=1&QI= Uwaga: od dnia 21.11.12 przez kilka dni serwer ten jest niedostępny.
Na początek Jerzwałd. Hasło i wyjaśnienie skrótów literatury w tomie 4.
Proszę zwrócić uwagę kiedy po raz pierwszy pojawiła się nazwa wsi w polskim brzmieniu.
Ciekawe.

Jerzwald_161.jpg
Plik ściągnięto 50 raz(y) 127,71 KB

 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 10:46   

Dzięki Ewingi za tego linka
pozwoliłem sobie ściągnąć to w pliku tekstowym:

Jerzwałd, wś, olszt., gm. Zalewo, 9 km na płd.-zach. od Zalewa: Jeyerswalde od. Gerswalde, ws 1785 Goldb I62, 85 ; Gerswalde 1796-1802 MpSchrot XVI; Geierswalde, Ierzwałd, Girzwaldi ok. 1850 SzcześTeka 65; Gerswald, Geierswalde (niem.), ob. Ierzwałd 1881 SG II 538; Ierzwałd, niem. Geyerswalde 1882 SG III 567; Jerzwałd- Geyerswalde 1941 Choj 102; Jerzwałd - Gerswalde 1951 Rosp 109; Jerzwałd, -du 1980 WUN I 650. - Starsza n. niem. Geierswalde, por. n. os. Geier, Geyer Brech I 538 + -walde. Do n. os. por. Geier 'sęp' lub śrwniem. ger 'chciwy, łakomy, łapczywy' Gott 203. N. Jerzwałd to adaptacja fonetyczna n. niem., z przekształceniem ger- > jerz- i członu -walde> -wald. Por. też objaśnienia n. m. Gierzwałd; być może jest to n. przeniesiona z tej n. wsi. (por. Dohr 86).
RP


poniżej wykaz skrótów:

Brech - J. K. Brechenmacher, Etymologisches Worterbuch der l)eutschen Familien-
namen. I-II. Zweite Auf1age. Limburg a.d. Lahn 1957-1963.

Goldb I - J. F. Goldbeck, VorsUindige Topographie des Konigsreich Preussen. Erster Teil. 2 Lieferung (Departement Konigsberg). [1789]. Nachdruck. Hamburg 1967.

Map Schrot XVI - Karte von Ost-Preussen nebst Preussisch Lithauen und West-Preussen nebst
dem Netzdistrict aufgenommen unter Leitung des K6nigl. Preuss. Staats
Ministers Hernn von Schroetter in den Jahren von 1796 bis 1802. Berlin
1802-1812.

SG - Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Pod
red. F. Sulimierskiego, B. Chlebowskiego, W. Walewskiego. I-XV. Warszawa
1880-1902.

Choj - W. Chojnacki ł Słownik polskich nazw miejscowości w b. Prusach Wschodnich
i na obszarze b. Wolnego Miasta Gdańska, według stanu z 1941 r. Poznań 1946.

WUN - Wykaz urzędowych nazw miejscowości. [-III. Warszawa 1980-1982.

Gott - M. Gottschald, Deutsche Namenkunde Unsere Familiennamen Fi.infte verbes-
serte Auflage mit einer Einfi.ihrung in die Familiennamenkunde v. R. Schi.itzeichel.
Berlin-New York 1982.

Rosp - S. Rospond, Słownik nazw geograficznych Polski zachodniej i połnocnej.
Wdrszawa 1951.



widzę jednak, że prof. Rymut w ogóle nie uwzględnił najstarszych nazw:
Keysen, Keysy - nazwa od imienia założyciela http://pl.wikipedia.org/wiki/Jerzwa%C5%82d
Keysirswalde, Keyserswalde - jw
_________________
www.pianorent.pl
Ostatnio zmieniony przez mirekpiano 2012-11-21, 17:11, w całości zmieniany 2 razy  
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 16:46   Bądze

Bądze (1), WŚ, elb!., gm. Stary Dzierzgoń, 12 km na płn.-wsch. od Susza: Bensee 1789 Goldb I 16; Bansee 1796-1802 MpSchrot XVI; Bense 1820 Wald 185; Bensee 1920 MpHAPr I; Banzy-Bensee 1946 Ley 145; Bqdze-Bansee 1951 Rosp 6; Bqdze, Bądz 1980 WUN I 57. - N. m. od n. jeziora *Ban(s)se, dziś Bądze, nad którym wś leży (Banse 1294, Bansen 1595 , Bensee See 1926 Ley II 134). N. jeziora od prus. *bans-, o niejasnym znaczeniu Toporov Prus I 193. Forma zgermanizowana Bansee z Bans- + -see 'jezioro'. Z niej utworzone polskie Bądze, Banzy; por. też objaśnienia n. Bęsia.
Li t.: Przyb Bal t 24. RP


literatura (uzupełnienie):
Ley II 134 - G. Leyding-Mielecki, Słownik nazw miejscowych okręgu mazurskiego. Cz. II.
Nazwy fizjograficzne (zlokalizowane). Poznań 1959.

Toporov Prus I - W. N. Toporov, Prusskij jazyk. Slovar'. I-IV: A-L. Moskva 1975-1984.

Badze.jpg
Plik ściągnięto 36 raz(y) 66,8 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 17:10   Dobrzyki

Dobrzyki, wś, olszt., gm. Zalewo, 4 km na płd. od Zalewa: Wygando villam, Wigandissdorff, Wigandesdorf (1304) PrUr 1/2, 510; Wigandesdorf (1320)XV PrUr II 198; Wyganddor (1327) PrUr II 393; Wikstorf (1346) XIV PrUr IV 31; Wigandisdorf (135S)XIV PrUr V 168; Wiegantdorf, czyli Weinsdorf 1601 KętL 572; Weinsdorf 1796-1802 MpSchrot XVI; Weinsdorf al. Wansdorf 1893 SG XIII 189; Weinsdorf - Dobrzyki 1946 Ley I 51; Dobrzyki, -rzyk 1980 WUN 343. -Starsza n. niem. Wiegandesdorf, od n. os. Wiegand, Wigand, ta od śrwniem. wigants 'bojownik' Gott 528 + -dor 'wieś'. Wtórne nawiązanie do n. os. z członem *Wig-, Wein-, Wahn-, Wann- Gott 512, 522. N. Dobrzyki wprowadzona po 1945 T. Lit.: GórnRWrm 225.
RP

literatura:
PrUr - Preussisches Urkundenbuch. Politische (allgemeine Abteilung):
1/1: [1140-1257]. Hrsg. v. R. Philippi, C. P. Woelky. Konigsberg 1882;
1/2: [1257-1269]. Bearb. v. A. Seraphim. Konigsberg 1909;
II: (1309-1335). Hrsg. v. M. Heine, E. Maschke. Aalen 1962;
III: 1. Lieferung (1335-1341). Hrsg. v. M. Hein, Konigsberg 1944 (Nachdruck
Marburg 1975); 2. Lieferung (1342-1345). Hrsg. H. Koeppen, Marburg 1958;
Nachtrage, Marburg 1961;
IV: (1346-1351), Nachtrage. Hrsg. v. H. Koeppen, B. Poschmann. Marburg
1960-1964;
V: 1. Lieferung (1352-1356), 2. Lieferung (1357-1361), 3. Lieferung (Nachtrage
und Register). Hrsg. v. K. Conrad. Marburg 1969-1975.

KętL - W. Kętrzyński, O ludności polskiej w Prusiech niegdyś krzyżackich. Lwów 1882.

GórnRWrm - H. Górnowicz, Rodowe nazwy miejscowe Mazur i Warmii Komunikaty Ma-
zursko-Warmińskie, 1965, s. 197-228.

Dobrzyki.jpg
Plik ściągnięto 30 raz(y) 72,55 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 17:43   Likszany

Likszany, os., dawniej wś., olszt., gm. Zalewo, 8 km na płd. od Zalewa: villas Juxeyne, wariant lnxeyne 1343 PrUr III 404; Juxyen ok. 1400 Ger 52; Lixainen (Lixehnen), wś ok. 1780 HAPr IV 284; Lixeinen, wś 1798 Goldb I 122; Lixeynen 1796-1802 MpSchrot XVI; Lixainen, folw. 1820 Wald 194; Liksany, niem. Lixainen 1884 SG V 230; Lixainen - Liksajny 1946 Ley I 48; Lixainen - Likszany, -an, likszański 1947 MPol XXV nr 111; Likszany, -szan 1981 WUN II 295. - Początkowo n. *Juksein-ai lub *Juksij-s, z suf. -ein- lub -ij-, od prus. n. os. Joxe, Jaxe (substytucyjne wahanie u : o) TAP 38, 124, por. lit. n. os. Juksa (: juksa, juksas 'nikczemnik, niegodziwiec, wstrętny' albo juksas 'ten, kto śmieje się z każdej błahostki') Lp I 853. Od XVIII w. źródła notują prus. n. wsi *Liksain-ai, por. prus. n. os. Lixa TAP 52, lit. n. os. Liksas (: liksas 'ktoś bardzo żywy, żywotny, niespożyty') Lpvz 81, z suf. -ain-. Nie można wykluczyć, że n. os. pochodzi od prus. likuts 'mały' TAP 143. N. Liksajny nawiązuje do n. prus.; wariant Likszany przystosowany do typu pol. nazw z suf. -any, z hiperpoprawnym - (ucieczka od domniemanego mazurzenia). Lit.: Ger 52; Toporov Prus III 91, V 245-6; PrzybBalt 147-8; PetVV 155.
RP

literatura:
Ger 52 - G. Gerullis, Die altpreussischen Ortsnamen. Berlin 1922.

HAPr IV - Historisch-geografischer Atlas des Preussenlandes. Lieferung 4. ErHiuterungen zu den Karten. Register. Wiesbaden 1976.

HAPr V - Historisch-geografischer Atlas des Preussenlandes. Lieferung S. ErHiuterungen zu den Karten. Register zur Karte des ais adelig geltenden Famllien mit
Landbesitz im Herzogtum Preussen 1540. Wiesbaden 1978.

MPol XXV - Monitor Polski. Dzienik Urzędowy Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa 1946 i nn.

TAP -R. Trautmann, Elb- und Ostseesslavischen Ortsnamen. Teil I-III. Berlin 1948-1956.

Lpvz - Lietuviq pavardziq zodynas. 1: A-K, II: L-Z. Vilnius 1985-1989.

PrzybBalt - R. Przybytek, Ortsnamen baltischer Herkunft im sudlichen Teil Ostpreussens
(Nazwy miejscowe pochodzenia bałtyckiego w południowej części Prus
Wschodnich). Stuttgart 1993.

Likszany.jpg
Plik ściągnięto 38 raz(y) 134,5 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 17:57   Koziny

Koziny (1), os., dawniej wś, olszt., gm. Zalewo,3 km na płd. od Zalewa: Kesen 1437 GZ 35; Keesen, wś 1789 Goldb I 92; Koeschen 1796- -1802 MpSchrot XVI; Koszen 1820 Wald 194; Koessen, wś 1883 SG IV 245; Koszen 1920 MpHAPr I; Koeszen, Kezin - Kozin, wś 1946 Ley I 48; Koszen - Koziny, -zin, koziński 1950 MPol nr A-52; Koziny - Koszen, os. 1951 Rosp 142; Koziny, -zin 1981 WON II 192. - Zapisy niem. Kesen, Keesen, Koszen wskazują raczej na bałt. pochodzenie n., może pierwotnie *Kes-/fKis-// *Kiz-ai (prus. końcówkę zastąpiono niem. -en).
Zaproponowane rekonstrukcje n. m. ze względu na trudność ustalenia jakości samogłoski i spółgłoski w rdzeniu są hipotetyczne. Por. zatem prus. n. Kessiten, Kisus, lit. n. w. Kese (: k(sas 'kępa, kępka'), lit. n. os. Kisunas (: kisa 'wścibski człowiek', kistis 'wścibiać, mieszać się'), Kizys (: kizas 'człowiek, który złości się' Lpvf I 1006,
1010), por. też objaśnienie n. Kaskajmy. N. Koziny nadana po 1945 r., por. n. os. Kozina SSNO III 121, w l. mnogiej (zgodnie z tradycją w tym regionie). Na mapie Mp-25(Morąg) os. oznaczona jest jako obiekt zniszczony. Lit.: Ger 61, 65; Toporov Prus III 340, IV 32, 340.
RP

Koziny.jpg
Plik ściągnięto 28 raz(y) 122,52 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 18:14   Kiemiany

Kiemiany, wś, olszt., gm. Zalewo, 6 km na płd.-zach. od Zalewa: versus Kemen 1333 PrUr II 513; bonorum dicti Reynconis 1343 PrUr III 405 (= Kammen?); Kemyms, Kemmys ok. 1400 Ger 60; Kemmis 1437 GZ 35; Camnen, Kemmen, wś 1789 Goldb I 30, 92; Cefflen 1796-1802 MpSchr6t XVI; Cammen (Kammy) 1820 Wald 194; Kaemmen (niem.) 1882 SG III 665; Kaemmen - Kamy 1946 Ley I 47; Kammen - Kiemiany, -a n, kiemiański 1948 MPol XXVI nr A-59; Kiemiany, -mian 1981 WUN II 71 - Genetycznie * K . t . * K . ( ? ) l . prus. n. emen-al, ez em-IS., por. It. n. m. Kemanai, Kiemanai , Kiemanas, lot. kemere, kemeres-upe, prus. n. os. Kemule, lit. Kemesius, Kemesis, od lit. kemesis, kemesius 'niezgrabny człowiek' Lpvz I 970. Wieś nosiła oboczną n. prus. *Reinkonis, por. prus. n. os. Reynike, Reinike, Rainiko,
lit. Raine, od rdinas, raTnas 'prążkowany, pstry' TAP 82, Lpvz II 563, ale może to być też pożyczka z niem. Rein(e)ke. N. Kiemiany nawiązuje do pierwotnej prus. nazwy, ustalona na wzór nazw z suf. -any. Wanant Kamy jest adaptacją fonetyczno-fleksyjną niem. Kammen. Lit.: Ger 60; Toporov Prus III 312; PrzybBalt 106-7. RP

Kiemiany.jpg
Plik ściągnięto 37 raz(y) 112,64 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-21, 18:26   Jezierce ( Hak)

Jezierce (3), os., dawniej wś, elbl., gm. Zalewo, 6,5 km na płd.-zach. od Zalewa: Haack 1789 Goldb I 75; Haack 1820 Wald 194; Haack, wś 1882 SG III 1; Haack - Jezierce, -rzec, jezierzecki 1950 MPol nr A-52, poz. 588; Jezierce - Haack, os. 1951 Rosp 109; Jezierce, -rzec 1980 WUN I 651. - Dawniej n. niem. Haack (: Hag 'ogrodzenie' lub Hake 'przekupień' Gott 227). N. Jezierce ustalona po 1945 r. Wieś usytuowana w okolicy dwóch jezior: Rucewa i Witoszewskiego.

RP

Jezierce.jpg
Plik ściągnięto 39 raz(y) 86,48 KB

_________________
www.pianorent.pl
Ostatnio zmieniony przez 2012-11-21, 19:01, w całości zmieniany 1 raz  
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-26, 14:00   Matyty

Matyty, wś, olszt., gm. Zalewo, 7 km na płd. od Zalewa: Matiten 1343 Ger 95; vilIe Mathitin, Mathityn 1343 PrUr III 404; Matthiten 1437 GZ 35; Maditten 1507, Mattiten 1508 Ger 95; Mottiten, wś 1789 Goldb I 138; Motitten 1796-1802 MpSchrot XVI; Motitten 1820 Wald 194; Motitten 1885 SG VI 740; Motitten, Maudithen - Majdyty 1946 Ley I 49; Motitten - Matyty, -yt, matycki 1948 MPol XXVI nr 59; Matyty, -ty t 1981 WUN II 422. - Dawna n. prus. *Matit-lub *Maudit-ai od prus. D. os. Matto, lit. Matuttis (: Matas) Lpvz II 185, 178 lub o etymologii jak Majdy (zob.). N. utworzona przy użyciu suf. -1t-. W zapisach zniemczonych wahanie a : o, t :d, zakończenie -en //-in. Poświadczony jest także wariant Majdyty, por. objaśnienie n. Majdy. Po 1945 r. zatwierdzono urzędowo formę Matyty Lit.: Ger 95; PrzybBalt 171-2.
RP

Matyty.jpg
Plik ściągnięto 36 raz(y) 164,33 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-11-26, 14:15   Bukowiec

Bukowiec (15), os., dawniej wś, olszt., gm. Zalewo, 9,S km na płd. od Zalewa: Mottitscher Winkei od. Buckowitz 1789 Goldb I 25, 138; Bukowitz 1796-1802 MpSchrot XVI; Bukowitz - Bukowiec 1879 KętN 185; Bukowiec l niem. Bukowitz 1880 SG I 463; Bukowiec - Bukowitz 1951 Rosp 29; Bukowiec, -wca 1980 WUN I 194. - Oboczna n. niem. od n. m. Mottitten, dziś Motyty + Winkei 'róg, narożnik'. Wieś leży na półwyspie wciśniętym między jeziora jeziorak i Flach. RP

Bukowiec.jpg
Plik ściągnięto 35 raz(y) 89,73 KB

_________________
www.pianorent.pl
 
 
Kazimierz Madela 

Dołączył: 02 Lut 2010
Posty: 53
Skąd: Berlin
Wysłany: 2012-12-09, 16:42   Re: Bukowiec

Jedną z większych zagadek dotyczących nazw miejscowości jest pochodzenie niemieckiej nazwy miasta Rosenberg (Różane Wzgórze), obecnie Susz. Nikt dziś dokładnie nie wie, z jakich powodów właśnie róża (niem.Rose) pojawiła się w nazwie miasta oraz na jego pieczęci i herbie.
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2012-12-09, 17:00   

Przy okazji Kreis Rosenberg zapytam, czy wiadomo coś o etymologi nazw Fabianken oraz Grünhof. Niestety w pracy prof. Rymuta tego nie ma. Również brakuje Olbrachtowa.
_________________
www.pianorent.pl
 
 
Zygmunt

Dołączył: 07 Mar 2010
Posty: 46
Skąd: Wuppertal Siemiany
Wysłany: 2012-12-09, 18:41   

Niemieccy osadnicy jako patronke Rosenbergu wybrali sw. Rozalie ktora trzyma roze w rece i same jej imie pochodzi tez od rozy moze dlatego?
 
 
Gość

Wysłany: 2012-12-09, 19:56   

Tak, każdemu się wydaje, że osadnicy Pruscy to zwykle ewangelicy, a tu taka patronka.
Herb,Flaga Rosenberg in Westpreußen
Na domiar wszystkiego kościół w Suszu jest też jest pod wezwaniem św.Rozalii
( pustelnica, dziewica i święta Kościoła katolickiego.)
 
 
Kazimierz Madela 

Dołączył: 02 Lut 2010
Posty: 53
Skąd: Berlin
Wysłany: 2012-12-09, 20:50   

mirekpiano napisał/a:
Przy okazji Kreis Rosenberg zapytam, czy wiadomo coś o etymologi nazw Fabianken oraz Grünhof. Niestety w pracy prof. Rymuta tego nie ma. Również brakuje Olbrachtowa.


W 1312 r. kapituła pomezańska zleciła wójtowi kapituły o imieniu Albrecht założenie wsi na prawie chełmińskim na 1780 ha ziemi. Jednocześnie w nagrodę za dotychczasową wierną służbę wyznaczyła go na sołtysa tej wsi. Albrecht założył wieś Gross Albrechtau, czyli nazwa wsi pochodzi od imienia jej zasadzcy – Albrechta. Sołtys Albrecht otrzymał 1/10 część ziemi wiejskiej (168 ha), trzecią część zasądzonych kar, prawo swobodnego polowania na zające w granicach wsi na potrzeby własne i własnych dzieci, prawo poławiania ryb w Jeziorze Gaunitz (obecnie Gaudy, nazywane też: Gawnus, Gawnitz, Czawnes – znaczenie tych nazw nie jest znane) na potrzeby własnego stołu oraz prawo hodowli 200 owiec na polach wiejskich.
 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Ładowanie strony... proszę czekać!

Nasze forum korzysta z plików cookie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w Polityce dotyczącej "cookies"


Zobacz też Jerzwałd Stronę Główną

Copyright © Jerzwałd

§ Artykuły autorskie zamieszczone na stronie www.forum.jerzwald.pl można cytowaś podając imię i nazwisko (nick) jego autora oraz źródło czyli link do tej strony.

Żaden z widocznych tutaj plików nie znajduje się na serwerze. Linki udostępnione są przez i za zgoda użytkowników. Administrator serwisu www.jerzwald.pl jak i właściciel serwera nie może być pociągany do odpowiedzialności karnej za to co użytkownicy nadsyłają, czy tez za każda inna działalność użytkowników. Nie możesz używać tego serwisu do rozpowszechniania lub ściągania materiałów do których nie masz odpowiednich praw lub licencji. Użytkownicy tej strony odpowiedzialni są za przestrzeganie tych warunków.

Polecane Fora