Witamy w Jerzwałdzie | Zobacz Gerswalde
Forum Wolnej Wypowiedzi

FAQFAQ  SzukajSzukaj  UżytkownicyUżytkownicy  GrupyGrupy
RejestracjaRejestracja  ZalogujZaloguj

Poprzedni temat «» Następny temat
Ród Prusów
Autor Wiadomość
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2010-01-30, 11:59   Ród Prusów

mirekpiano napisał 2008/11/21 01:35

http://www.nienaltowski.net/Rod_prusow.htm

autor: Robert Kostecki
(Pasłęk)


Ród Prusów
(tekst poprawiony i uzupełniony z Głosu Pasłęka, nr 10, 1996, s. 12)

Społeczeństwo pruskie, podobnie jak w innych krajach, było zróżnicowane. Najwyżej w hierarchii społecznej stali możni. W XII i XIII wieku posiadali po kilkadziesiąt łanów ziemi. Na każdego z nich przypadało kilkadziesiąt osób, zarówno wolnego pospólstwa jak i niewolnych. W czasie wojny możni tworzyli oddziały wojskowe - jazdę, natomiast pospólstwo tworzyło oddziały piechoty. Z początku, wśród pruskich nobilów nie było takich, którzy majątkiem przewyższaliby innych i co za tym idzie, rządzili innymi. Sami strzegli, by żaden z pozostałych nie doszedł do zbyt dużego majątku. Jednak z czasem, coraz większego znaczenia nabierali najbogatsi stając na czele większych terytoriów plemiennych tzw. ziem. Te z kolei składały z kilku, a nawet kilkunastu mniejszych jednostek zwanych małymi ziemiami. Kronikarz krzyżacki Piotr z Dusburga podał, że Prusy dzieliły się na 11 ziem: Galindię, Pomezanię, Pogezanię, Warmię, Natangię, Sambię, Nadrowię Skalowię, Sudowię oraz Małą i Wielką Barcję. Z nich Pogezania dzieliła się m. in. na Lanzanię i Paslac, czyli małe ziemie.
Niektórzy z badaczy przypuszczają, że w swojej ojczyźnie Prusowie nie mieli znaków, które wyróżniałyby poszczególne rody. Uważa się, że znak półtorakrzyża spotykany w Polsce w godle setek rodzin szlachty pochodzenia pruskiego, miał być związany z przyjęciem przez nie wiary chrześcijańskiej.

Z kolei inni z uczonych podają szereg przykładów symbolicznych oznaczeń kultowych drzew. Zgodnie z tymi ustaleniami, za piktogram drzewa można uznać też herb Prus. Zapewne, sama forma plastyczna herbu wykształciła się na drodze ewolucji heraldycznej już w Polsce, ale wiele wskazuje na to, że samo godło przywędrowało wraz z przedstawicielami narodu pruskiego, którzy wielką cześć oddawali drzewom, a Ziemię otaczali szczególnym kultem.

Prusowie nie żyli w próżni. Ich życiu towarzyszyły potężne zjawiska przyrody, często groźne i niewytłumaczalne, a zarazem fascynujące, które oddziaływały na sferę odczuć i osądów człowieka. Należy przypuszczać, że także Prusowie stworzyli krąg znaków graficznych symbolizujących słońce, księżyc, gwiazdy, gromy, zwierzęta i rośliny, którym oddawali cześć jako bóstwom. Wierzyli w przechodzenie duszy człowieka do przyrody ożywionej, dlatego czcili dzikie zwierzęta i rośliny. Twierdzili, że dusze mężczyzn zamknięte są w starych dębach, a dusze kobiet w lipach, dlatego te dwa gatunki drzew uważano za święte. Dorastają one do potężnych rozmiarów, a swoimi rozgałęzionymi konarami wydają się sięgać chmur i podtrzymywać nieboskłon.

Trzeba też pamiętać, że pruskie prawa były oparte na zasadach rodowych. Ród dbał, żeby dziedziczone posiadłości nie przechodziły w obce ręce. Nobil pruski nie mógł sprzedać ziemi, nawet sąsiadowi, i nikt oprócz synów nie mógł po nim jej objąć we władanie. Do rodu należał też obowiązek czuwania na zdrowiem oraz rozwojem demograficznym swych członków. Trudno więc zgodzić się z hipotezą, że ludzie o tak zamkniętym, szczepowym zorganizowaniu życia, nie posiadali swoich znaków własnościowych, które u wielu kultur świata stały się z czasem znakami dziedzicznymi, a te przemieniły się w znaki rodowe w Europie zwane herbami.

Po podporządkowaniu ziem pruskich Zakonowi, w krótkim czasie zapanował tu krzyżacki system rządzenia i podział ludności na panów i sługi. Wśród panów wyróżniano trzy stany, a wśród nich stan żywicieli - właścicieli ziemi. Zgodnie ze swym celowym założeniem Zakon rozdzielał ziemię wszystkim przybyszom oraz wiernym sobie Prusom tzw. wittyngom. W herbach rodów rycerskich pochodzenia pruskiego widnieją np.: paści na grubą zwierzynę tzw. wilcze kosy (von Klauck); dwa niedźwiedzie stojące przy drzewie (von Perbandt), czy drzewo (von Pfeilsdorf). Prawdopodobnie, godła tych herbów były wcześniej pruskimi znakami rodowymi, jedne wywodzące się z mitologii, inne podkreślające przynależność do grupy łowców-myśliwych. Pozostali Prusowie zostali zgładzeni lub wtopili się w masy przybyszów i zatracili tożsamość narodową. Ślady po dawnych Prusach da się obecnie zauważyć w onomastyce, zarówno Prus Wschodnich jak i przyległych terenów. W samej tylko Polsce występuje około 100 miejscowości o nazwach: Prusice, Prusinowice, Prusinowo, Prusy, itp. Często są pamiątką po zamieszkałych tu w średniowieczu przybyszach z Prus. Na tereny Pomorza, Kujaw, Mazowsza i Litwy dostawali się Prusowie jako jeńcy, a także uciekinierzy spod jarzma krzyżackiego. Szczególnie na Mazowszu pośród masy drobnych rodzin szlacheckich spotyka się rycerzy o niepolskich imionach, którzy pozwani o nieszlacheckie pochodzenie (tzw. nagana szlachectwa) powoływali się na "prawo pruskie", a siebie nazywali: Prusovye, Prusy, Pruschy lub Pruteni. Pozwani powoływali się na przywilej książąt mazowieckich, Ziemowita i Kazimierza Trojdenowiczów, wystawiony w dniu 15 października 1345 roku dający uprawnienia przysługujące rycerstwu potomkom: Lykoty, Zbąda, Thulokoity, Santora, Buychyla i Dobrogosta. Książęta zatwierdzali im przywileje, jakie posiadali już ich antenaci - Obizor i Windyka, z nadania książąt Bolesława i Trojdena, czyli z 2 połowy XIII wieku i 1 połowy XIV wieku.

W dokumentach z roku 1354 największą ciekawość wzbudzają imiona ich odbiorców. Prawie wszystkie z nich spotyka się na kartach kronik i dokumentów krzyżackich jako imiona starych Prusów. Nie ulega więc wątpliwości, że osiadli w Polsce i ich potomkowie pochodzili z Prus. Natomiast, może budzić wątpliwość pochodzenie społeczne "indygenowanych" Prusów. Wydaje się jednak, że byli to stojący na szczycie drabiny społecznej możni - nobiles, o których Piotr z Dusburga pisał, że są znakomitego pochodzenia, szlachetnej krwi i mądrze postępują. Prawdopodobnie, do nich dołączyli później Prusowie pochodzący z różnych warstw społecznych, aby z czasem skupić się pod wspólnymi znakami.

Herbami Prus 1, Prus 2 i Prus 3 pieczętowało się około 450 rodzin. Te trzy podstawowe formy herbu Prus miały jeszcze ponad 20 odmian. Liczna rodowców była tak duża, ponieważ ród Prusów wchłonął mniejsze rody używające herbów: Napora, Sławęcin i Turzyna. Wspólną cechą tych herbów było to, że zawierały w sobie półtorakrzyż. Prawdopodobnie, między tymi rodami nie było żadnych związków krwi, a ich znaki były przyjęte niezależnie od siebie, co świadczy o ponadczasowości tworzenia się symboliki.

Na ziemi chełmińskiej, lubawskiej i obszarze późniejszych Prus Książęcych istniały gniazda rodowe, w których siedzieli: Białochowscy h. Prus 2; Glaznoccy h. Prus 3 odm.; Jabłonowscy h. Prus 3; Katlewscy h. Prus 2; Magdaleńscy h. Prus 3; Nogaccy h. Prus 3 odm.; Rosochaccy h. Prus 3; Rywoccy h. Prus 3 odm.; Stuccy h. Prus 3 odm.; Wichulscy h. Prus 3 odm.; Windaccy h. Prus 2, przy czym Glaznoccy, Nogaccy, Stuccy i Wicholscy używali tej samej odmiany Prusa 3. Podobnym herbem do Prusa 2 pieczętowała się rodzina von Klauck z okolic Miłakowa, terenu o gęstym rozmieszczeniu osiedli pruskich, a identycznego godła jak w Prusie 1 używała rodzina von Swellin. Wszystkie te rodziny można uważać za staropruskie.

Jedną z najstarszych zachowanych pieczęci z herbem Prus 2 jest pieczęć przywieszona w 1422 roku przez Mikołaja z Białochowa (niem. Schillingsdorf) przy dokumencie traktatu melneńskiego. Pieczęć ta, utożsamiana z osobą niejakiego Divana, miała wg. J. Chwalibińskiej zaświadczać o przynależności jej właściciela do narodu Prusów, z uwagi na staropruskie pochodzenie imienia Divan.
Nowsze ustalenia potwierdzają tę tezę. Na terenie dawnej Pomezanii w sąsiedztwie Brokowa leżały dobra ziemskie dwu braci Prusów: Scillinga i Mikołaja z Białochowa (1303). Obejmowały one teren późniejszego Ośna. Przedstawiciele następnego pokolenia tejże rodziny: Tomasz i Tylko z Białochowa, w 1328 roku wystawili przywilej dla lokowanej na prawie chełmińskim wsi Ośno. W roku 1378 Jan z Białochowa był wasalem biskupa pomezańskiego. Wprawdzie źródła notują Floriana Białochowskiego (1571) herbu Prus I, urzędnika w Bieczu, w woj. krakowskim, ale to, że nie pieczętował się Prusem 2 daje się wytłumaczyć dowolnością zamiany trzech form herbu Prus, wśród poszczególnych linii tej samej rodziny.

mirekpiano napisał 008/11/21 01:36

http://www.uwm.edu.pl/wyd...szlosciVIII.pdf

Artykuł profesora Grzegorza Białuńskiego:
"Prus Tessim i jego krąg krewniaczy",
Źródło:
ECHA PRZESZŁOŚCI, T. VIII, strony: 7-21, OLSZTYN 2007
 
 
mirekpiano 


Dołączył: 13 Sty 2010
Posty: 1892
Wysłany: 2013-01-07, 01:55   

interesujący artykuł o Prusach na stronie:
http://fotomedia99.republika.pl/prusia.html
_________________
www.pianorent.pl
 
 
Wyświetl posty z ostatnich:   
Odpowiedz do tematu
Nie możesz pisać nowych tematów
Nie możesz odpowiadać w tematach
Nie możesz zmieniać swoich postów
Nie możesz usuwać swoich postów
Nie możesz głosować w ankietach
Nie możesz załączać plików na tym forum
Możesz ściągać załączniki na tym forum
Dodaj temat do Ulubionych
Wersja do druku

Skocz do:  

Ładowanie strony... proszę czekać!

Nasze forum korzysta z plików cookie. Możesz wyłączyć ten mechanizm w ustawieniach przeglądarki. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w Polityce dotyczącej "cookies"


Zobacz też Jerzwałd Stronę Główną

Copyright © Jerzwałd

§ Artykuły autorskie zamieszczone na stronie www.forum.jerzwald.pl można cytowaś podając imię i nazwisko (nick) jego autora oraz źródło czyli link do tej strony.

Żaden z widocznych tutaj plików nie znajduje się na serwerze. Linki udostępnione są przez i za zgoda użytkowników. Administrator serwisu www.jerzwald.pl jak i właściciel serwera nie może być pociągany do odpowiedzialności karnej za to co użytkownicy nadsyłają, czy tez za każda inna działalność użytkowników. Nie możesz używać tego serwisu do rozpowszechniania lub ściągania materiałów do których nie masz odpowiednich praw lub licencji. Użytkownicy tej strony odpowiedzialni są za przestrzeganie tych warunków.

Polecane Fora